طراحی و معماری خوابگاه دانشجویی

برای طرح هر فضا،علاوه بر شناخت اصول فنی و اجرائی و زیبایی شناختی موضوع،اطلاع از موارد دیگری مانند هدف از ایجاد آن فضا،عملکرد و کاربرد آن فضا،نیازها و انتظارات انسانی از آن فضا و رفتارهای فردی و اجتماعی در استفاده از آن فضا ضرورت دارد.

فضاهای مورد نیاز برای خوابگاه دانشجویی عبارتند از:
۱-سالن ورودی
۲- اتاق نگهبانی
۳-موتورخانه
۴-اتاق جهت سکونت دانشجویان
۵-نمازخانه مرکزی
۶-کتابخانه مرکزی
۷-سالن ورزش
۸-دستشویی مرکزی
۹-حمام مرکزی
۱۰-اشپزخانه مرکزی
۱۱-بوفه دانشجویی

-میزان نور مطلوب:
فضا هایی که در خوابگاه در نظر گرفته می شوند باید حتما نورگیری خوبی داشته باشند.مخصوصا اتاق های سکونت دانشجویان وامکان تهویه هوا نیز در کلیه فضا ها به خصوص نمازخانه مرکزی و دستشویی مرکزی ،حمام و سالن ورزش نیز وجود داشته باشد.لذا نورگیری فضاها باید به گونه ای باشد که هم نور غرب وهم نور شرق را به مقدار کافی داشته باشد.
از نظر معماری نور ها به دو دسته تقسیم می شوند:
نور درجه یک و نور درجه دو.
نور خورشید ونور روز اگر به صورت مستقیم وبدون واسته به فضاهای مورد نظر بتابند نور درجه یک نا میده می شوند (مانند تابش نور خورشید مستقیم از پنجره اتاق به فضای داخل).اما اگر نور روز و نور خورشید به صورت غیر مستقیم وبا واسته به فضا دسترسی پیدا کند در درجه دوم قرار می گیرند (مانند تابش نور خورشید از نورگیر کلی ساختمان)
مطلوب ترین نور برای اتاق خواب در خوابگاه دانشجویی نور درجه دو می باشد اما چون طراحی خوابگاه به صورت پلان ازاد می باشد لذا در طراحی شاید نتوان تمامی اتاق ها را در معرض نور درجه دوم قرار داد اما باید سعی شود تا اتاق ها ودیگر فضاهای ما نور مناسبی را عاید خود نمایند.
بهتر است بدانیم که خورشید هر روز از شرق طلوع و در غرب کشور غروب می کند واگر این امر را از دید معماری نگاه کنیم به این نتیجه می رسیم که خورشید در ساعات اولیه صبح در قسمت شمال شرقی ساختمان قرار دارد و در ظهر در قسمت وسط ساختمان و در هنگام غروب در به سمت بدنه غربی ساختمان حرکت می کند.
لازم به ذکر است که نوری که در صبح به ساختمان می خورد مطمئنا به قسمت شرقی ان می تابد و بدین جهت که نور صبح برای ما ایرانی ها دلنشین تر است باید در بدنه شرقی ساختمان از پنجره های وسیع تری نسبت به بدنه غربی استفاده نمود.با این وجود طبیعی است که بدنه غربی ساختمان در هنگام غروب از نور ازار دهنده ای برخوردار می شود پس بهتر است در قسمت غربی ساختمان فضاهایی قرار داده شود که کمتر مورد استفاد ه قرار می گیرند مانند:انباری ،موتور خانه یا اتاق نگهبانی تا نور ازاردهنده غرب کمتر با افرادی که در خوابگاه زندگی می کنند برخورد داشته باشد.

سرانه فضاهای خوابگاه برای ۵۰ نفر:(نام فضا+اندازه تقریبی)
۱-سالن ورودی:۳۰الی۴۰ متر
۲-اتاق نگهبانی:۱۰الی ۱۲ متر(برای ۲ نفر)
۳-اشپز خانه :۱۵الی ۲۰ متر
۴-نمازخانه مرکزی:۵۰الی۷۰ متر
۵-کتابخانه مرکزی:۷۰الی۸۰ متر
۶-سالن ورزشی:۸۰الی۱۰۰ متر
۷-اتاق دانشجویان:۱۲الی ۱۵ متر(برای ۴ نفر)
۸-دستشویی مرکزی:۱۰ الی ۱۵ متر (برای ۵نفر)
۹-حمام مرکزی:۱۰الی۱۵متر(برای ۵نفر)
۱۰-بوفه دانشجویی:۱۵الی ۲۰ متر
ریز فضاهای :
اداری
اتاق سرپرستی
نگهبانی
اتاق بهداشت
اتاق مشاور
رفاهی:
سالن ورزشی
سالن مطالعه
نمازخانه
سالن سمعی بصری
سالن اجتماعات
بوفه
سالن نقشه کشی(اگر خوابگاه برای دانشجویان فنی باشد)
خدماتی:
آشپزخانه
سرویس بهداشتی
حمام
رختشوی خانه
سلف سرویس مرکزی وسالن غذا خوری
تراس خشک کردن البسه(برای هر اتاق به صورت جدا گانه باشد بهتر است)
اقامتی:
اتاق خواب
سوئیت دانشجویی ویژه دانشجویان ارشد یا رشته های خاص
سوئیت مهمان
سوئیت سرپرستی
سوئیت نگهبانی
توصیه های طراحی:
۱)اتاق های خوابها به گونه ای طراحی شوند که تا حد امکان از نور طبیعی مناسب و باد غالب بیشتری بهره را ببرند.به جهت گیری اقلیمی در طراحی اتاق خواب ها توجه شود.
۲)طراحی داخلی اتاق خواب ها به گونه ای باشد که در هنگام خواب نور مصنوعی اتاق هیچ گونه مزاحمتی برای افراد به وجود نیاورد.
۳)ترجیها برای راحتی افراد بعد از طراحی هر ۳یا ۴ اتاق خواب یک لابی کوچک جهت نشستن و اجتماعات دوستانه طراحی شود.
۴)در قسمت ورودی اتاق های خواب توجه به فضای ویژه کفش و تعویض لباس و عدم دیده شدن فضای داخلی از بیرون الزامی است.
۵)با توجه به این که اتاق سر پرستی باید تسلط کامل به کل مجموعه وحتی تا حدودی رفت و امد ها را کنترل نماید لذا طراحی این بخش به گونه ای باشد که احساس نا خوشایندی برای ساکنین به وجود نیاورد.
۶)فضا های رفاهی مانند سالن غذا خوری و سالن ورزشی که دارای ازدحام جمعیت و الودگی صوتی بالایی هستند بهتر است در مکانی طراحی شوند تا از فضاهای رفاهی و بخش های اقامتی دور باشند تا ایجاد مزاحمت نکنند.